1. Wizualizuj. Badania wykazały, że wizualizowanie – czyli dodawanie „obrazków” do naszych myśli – pomaga podejmować odpowiednie decyzje. Na przykład, kiedy układasz listę zakupów, nie poprzestawaj na opisach: ziemniaki, oliwa, makaron, łosoś. Wyobrażaj sobie te składniki.

2. Medytuj. Medytacja jest jak spa dla mózgu.

3. Graj. Planszówki to wspaniała zabawa, ale wiele jest dowodów wskazujących, że pomagają utrzymać mózg w dobrej formie.

4. Układaj. Puzzle to doskonały trening dla mózgu, im więcej szczegółów, tym lepiej.

5. Dyskutuj. Ożywiona rozmowa, wymiana argumentów i kontrargumentów w przyjacielskiej atmosferze to prawdziwa uczta dla twojego mózgu.

6. Zdobywaj. Nowe umiejętności, na to nigdy nie jest za późno. Dowiedziono, że uczęszczanie na lekcje fotografii lub robienie na drutach zwiększały sprawność pamięciową.

7. Ucz się. Szczególnie dobroczynnie działa na mózg nauka języka obcego.

8. Ćwicz. Polecane jest tai – chi. Serie harmonijnych ruchów pomagają utrzymać w formie ciało, ale i umysł zmuszony jest do uczenia się nowych sekwencji. Tai – chi aktywizuje różne części mózgu, m.in. te odpowiedzialne za zapamiętywanie.

Oprac. na podst. wywiadu Jagny Kaczanowskiej

z Rafałem Ohme (Instytut Psychologii PAN)

          Taka instrukcja istnieje. Powstała na podstawie długoletnich badań Johna Gottmana, wybitnego amerykańskiego psychologa, oraz jego osobistych doświadczeń. Wytłumaczył ją w kilku inspirujących książkach, które napisał z żoną, psychoterapeutką Julie Schwartz Gottman.

          Gottman zdefiniował cztery najbardziej destrukcyjne zachowania w relacji, które nazwał Jeźdźcami Apokalipsy. Są to: krytykanctwo, pogarda, wyprzedzające atakowanie partnera w obawie przed jego oceną oraz budowanie muru, czyli ignorowanie drugiej osoby i uciekanie w ciszy. Z całej czwórki pogarda jest najgorsza. Ale każda z tych postaw w sporym natężeniu przyczynia się do rozpadu więzi i zaniku bliskości.

          Małżeństwo Johna i Julie trwa już 40 lat. Jak oboje twierdzą jest udane, wspierające i pełne bliskości. Od lat dzielą się też wypracowaną w badaniach instrukcją miłości z ludźmi na całym świecie, pisząc wspólnie poświęcone temu tematowi książki. Zawierają inspirujące, praktyczne podpowiedzi, jak podsycać i naprawiać relacje. Bo jak lubią podkreślać: „Dopóki związek trwa, zawsze jest szansa na odnowę.

Tekst: Jagna Kaczanowska

Dr Andres Acosta, gastroenterolog i badacz otyłości, opracował test wskazujący na dominujące jej przyczyny. Wyróżnił cztery fenotypy: głodny mózg, głodne jelita, głód emocjonalny i wolne spalanie

Głodny mózg oznacza, że potrzebujemy więcej kalorii, by poczuć sytość. Głodne jelita to szybki powrót apetytu po posiłku. Głód emocjonalny to jedzenie w reakcji na uczucia, pozytywne i negatywne. Wolne spalanie – problem z obniżonym metabolizmem. Rzadko rozregulowany jest tylko jeden mechanizm.

Po nieprzespanej nocy apetyt wzrasta o 140 do 150 procent. Emocjonalne przyczyny jedzenia: zajadamy problemy, jemy z nudów i dla przyjemności.

Trudniej jest też osobom, które wiele razy były na diecie. Organizm nauczył się, że może przeżyć na kilkuset kaloriach i szybko zmniejsza zużycie energii. Gdy dostaje więcej kalorii, odkłada na zapas, na wypadek kolejnej diety. Dlatego by schudnąć, nie wystarczy zasada „jedz połowę”.

Na początek leczenia otyłości należy zrobić lipidogram, czyli poziom cholesterolu i trójglicerydów, enzymów wątrobowych, glukozy, insuliny i hemoglobinę glikowaną albo krzywą cukrową, zbadać tarczycę, kortyzol, prolaktynę, TSH, witaminę D. A także żelazo, ferrytynę, hemoglobinę, bo przy niskim poziomie pojawia się zmęczenie, a co za tym idzie, chęć podjadania.

Psycholożka Katarzyna Kucewicz mówi: W czasie redukcji i po niej najważniejsze, by lubić to, co się je. Inaczej organizm będzie chciał wrócić do przyjemnych rzeczy. W przypadku takich ludzi jak ja, którym smakuje to, co słodkie, słone i tłuste, stworzenie zdrowej diety to wyzwanie. Byłam u trzech dietetyczek. Dwie odesłały mnie z kwitkiem, upominając, że muszę wydorośleć i jeść warzywa. Trzecia stworzyła przepisy, dzięki którym nauczyłam się pysznego i zdrowego komponowania posiłków bez wyrzeczeń. Mogę jeść tłuste, słodkie, makaron, tylko mniej i inaczej. Zamiast boczku kurczak, zero parmezanu, przecier pomidorowy, a nie dosładzane sosy.

Oprac. na podst. tekstu Ewy Sarnowicz

„Problem wagi ciężkiej” Twój Styl

Magdalena Jankowska rozmawia z Joanną Flis – psycholożką, psychoterapeutką

Magdalena Jankowska: Zajrzałam do statystyk i okazuje się, że zdrada jest coraz częstszym powodem rozwodów. Dlatego, że zdradzamy coraz częściej?

Joanna Flis: Nie, nie jestem przekonana, że zdradzamy częściej niż kiedyś. Chodzi raczej o to, że dziś więcej zdrad ujawniamy. Gdybyśmy cofnęły się w czasie o 60 lat, znalazłybyśmy się w epoce, w której niewierność bywała rodzinną tajemnicą i powodem do wstydu, szczególnie jeśli dopuściła się jej kobieta. Wtedy pary zamiatały zdradę pod dywan, bo mogła stać się przyczyną zerwania, a rozwód był źle widziany, często stygmatyzowany. Nie było takiego narzędzia jak terapia, nie myślano o zdradzie jako o informacji na temat relacji. (…) Dziś rozstanie jest dopuszczalne i przestało być czymś wstydliwym. Jest też więcej par, które z niewierności wychodzą obronną ręką nie dlatego, że ją ukryły, tylko potraktowały jako sygnał, że w ich związku czegoś brakowało.

M.J.: Często słyszy się dziś pytanie: „czy to już zdrada?”. Chyba nie mamy jasności, czym ona jest, gdzie są jej granice.

J.F.: Ponieważ nie mamy jednej definicji niewierności. Dla jednych może oznaczać zniszczenie zaufania, dla innych sygnał, że w związku coś szwankuje. (…) Każdy z nas, wchodząc w relację, wnosi w nią swój zbiór przekonań o tym, co jest właściwe, a co niedopuszczalne. Rozmawiamy ze sobą (…) Jeśli tak robimy, tworzymy zbiór norm partnerskich i wiemy, co dla nas zdradą jest, a co nie jest. Problem w tym, że wiele par tego nie robi – zostawiamy granice domyślne, nie negocjujemy ich. (…) Mamy dziś cały wachlarz związków od monogamicznych przez poliamoryczne po relacje otwarte, a każdy z nich ma własną hierarchię wartości i norm, tych, których nie wolno przekraczać i tych, które są negocjowalne.

M.J.: Czy to znaczy, że nie da się ustalić, gdzie leżą granice zdrady, co nią jest, a co nie jest?

J.F.: Kto miałby to zrobić? Wiele osób przychodzi do gabinetu, żeby terapeuta jak sędzia powiedział, czy on/ona ma prawo czuć się zdradzonym. Ale terapeuta nie odpowie. Jeśli ktoś czuje się zdradzony, to znaczy, że ma normy partnerskie w innym miejscu niż druga strona. Jeżeli nie były wcześniej uzgodnione, to może właśnie teraz jest moment, w którym należy to zrobić? (…)

Wydaje mi się, ze bez względu na charakter zdrady, jeśli jedna ze stron świadomie narusza partnerską umowę, to zawsze boli. Pracując z pacjentami, widzę, że nie rodzaj zdrady decyduje o przeżywaniu bólu, tylko indywidualne cechy psychologiczne.

M.J.: Jakie na przykład?

J.F.: Choćby styl przywiązania. Osoby o lękowym stylu przywiązania będą przeżywały zdradę jak katastrofę albo uderzenie w poczucie własnej wartości. Czują się tak zranione, że będzie   im bardzo trudno wrócić do poprzedniego poziomu zaufania, niepokój będzie je skłaniał do nieustannego analizowania sytuacji z przeszłości. Z unikającym stylem przywiązania mamy tendencję, by wycofać się ze związku, odciąć od bólu. Natomiast ludzie z bezpiecznym stylem, nawet przeżywający szok i cierpiący, bardziej niż inni ufają w moc dobrej komunikacji i wspólnych decyzji, poszukują rozwiązań. (…)

Często tak właśnie jest, że nie sama zdrada jest końcem relacji, tylko postawy, które ludzie przyjmują po niej. To ma ogromne znaczenie, czy umiemy przyjąć żal partnera/partnerki, zobowiązać się do norm, przeprosić, zadośćuczynić.

M.J.: A jeśli partner(ka) tego nie potrafi?

J.F.: Wydaje mi się, że wtedy mamy jasną informację, że będzie robił(a) to nadal. Jeśli ktoś mówi: „to nie jest zdrada”, to znaczy, że nie uznaje tego za normę partnerską. Jeśli mówi: „przesadzasz”, to znaczy: „będę to robić dalej, bo nie uważam, że robię coś niewłaściwego”. Przychodzi czas na ważne pytanie do siebie: czy chcę mieć relację z kimś, kto ma tak odmienne normy i nie jest gotowy wziąć pod uwagę moich? (…) może warto się pożegnać, żeby nie robić sobie z życia piekła.

Oprac. na podstawie rozmowy z J. Flis –

 psycholożką, psychoterapeutką

Finansowy dobrostan zaczyna się w głowie. To nie tylko stan konta, ale przede wszystkim sposób myślenia o majątku, zmiana przekonań i edukacja.

          Każdy z nas ma w głowie jakieś skrypty finansowe, czyli głębokie, często nieuświadomione przekonania na temat pieniędzy: tego, czym są i jaką rolę odgrywają w życiu. Schematy te powstają w dzieciństwie pod wpływem rodziny, otoczenia, doświadczeń życiowych i uaktywniają się za każdym razem, gdy mowa o zarabianiu, wydawaniu, oszczędzaniu oraz posiadaniu. (…)

Pewien psycholog finansowy wykazał w badaniach, że ludzie najczęściej funkcjonują według kilku dominujących scenariuszy, takich jak: bogactwo jest złe i psuje ludzi (unikanie pieniędzy), kasa daje szczęście i rozwiązuje wszystkie problemy (kult pieniądza), pieniądze są głównym źródłem poczucia wartości, w kwestii majątku nikomu nie warto ufać. Badacze psychologii pieniędzy nie mają wątpliwości, że to wcale nie dochody, ale właśnie zakodowane w nas, często nieuświadomione skrypty mają największy wpływ na nasz dobrostan. To one sprawiają, że z łatwością wydajemy pieniądze, godzimy się na marną pensję, ryzykownie inwestujemy albo przesadnie ściubimy. (…)

          Dlatego pierwszym i najważniejszym krokiem w drodze do dobrostanu finansowego jest rozpoznanie swojego schematu, uświadomienie sobie, jaki „scenariusz” zwykle słyszymy w swojej głowie. W ramach ćwiczenia warto zadać sobie kilka krytycznych pytań: „Czy to przekonanie jest prawdziwe?”, „Czy mi służy?”, Skąd je mam?”.

Żyjemy w kulturze, w której o pieniądzach się nie rozmawia, choć są one obecne w naszym życiu każdego dnia. Mówić o nich nie chcemy, boimy się albo wstydzimy. Największy dyskomfort czujemy przy rozmowie o zarobkach. Również w związkach temat pieniędzy jest kłopotliwy.  Z badań wynika, że 1/3 Polaków w ogóle unika rozmów o pieniądzach. Otwarta komunikacja i jasne reguły znacznie zmniejszają pokusę sekretów i budują poczucie bezpieczeństwa w relacji. Obserwuję na przykład – mówi Agata Strzelecka – że wśród naszych klientów sprawdza się model trzech kont: wspólne na rodzinne cele oraz inwestycje plus dwa indywidualne, które zabezpieczają potrzebę niezależności w relacji.

          Pieniądze dotykają naszej tożsamości, poczucia naszej wartości i relacji społecznych. Dlatego wywołują emocje, które sprawiają, że temat wydaje się trudny. A to przecież normalna część życia. Zacznijmy traktować pieniądze jak narzędzie, a nie tabu.

Opracowano na podstawie rozmowy z Agatą Strzelecką,

Dyrektor Zarządzającą Obszarem Transformacji w VeloBanku.

Marta Niedźwiecka mówi w wywiadzie z Joanną Olekszyk: Dzięki koncepcji wewnętrznego dziecka możemy sobie wyobrazić różne rzeczy w nas i zobaczyć, jak one pracują. Zrozumieć własne regresywne zachowania, ale też dotrzeć do tych, które są niezwykle poszukiwane i ważne dla równowagi psychicznej, jak np. spontaniczność czy otwartość na doświadczenie (…) Ta koncepcja jest jednak eksploatowana kompletnie bezrefleksyjnie, bez rozumienia tego, że wewnętrzne dziecko ma swój awers i rewers, czyli z jednej strony mamy cudowną, wrażliwą, ciekawą świata emocjonalną i kreatywną istotę, a z drugiej roszczeniowego, rozwścieczonego bachora, który dba tylko o siebie, zachowuje się tak, jakby nie rozumiał praw rządzących światem, i jeszcze żąda, żeby wszystko mu się podporządkowało i spełniało jego zachcianki. Nowomodne koncepty dotyczące wewnętrznego dziecka są popłuczynami po bardzo głębokiej myśli.

J. Olekszyk: I karmią raczej wspomnianego bachora niż wrażliwe i twórcze dziecko. Mam na myśli takie przekazy, jak choćby: „Nic nie musisz wszystko możesz”.

M.N: Ale też: „Jesteś najważniejszy”, „Masz nieograniczone możliwości”, „Jeśli coś ci nie wychodzi to dlatego, że świat się sprzysiągł przeciwko Tobie”. Zwycięża wczesnodziecięcy narcyzm, czyli  niezrozumienie ograniczeń i nieprzyjmowanie do świadomości, że dajmy na to jest listopad i pada, więc trzeba założyć czapeczkę, że rzeczy się ni udają, miłość się kończy, a my jako ludzie co do zasady mamy pod górkę. Roszczeniowy bachor w nas daje sobie prawo do bardzo wielu rzeczy i nie poczuwa się do żadnych obowiązków.

Fragment wywiadu z Martą Niedźwiedzką – psycholożką

Zwierciadło